Skip to content

June 28, 2012

Leren over het nut en de noodzaak van conflicten

Conflictstijlen

“Wat gaan mensen missen als ze niet komen”, vroeg ik aan Jannie Lammers om maar meteen met de deur in huis te vallen. Op 5 juli aanstaande geeft zij een workshop in het Dialogues House over het nut en de noodzaak van conflicten in de serie “How to survive corporate life”.

Wat is een conflict eigenlijk?

Conflicten, niemand houdt ervan . We hebben er over het algemeen vooral negatieve gedachten bij – slaande ruzie, gedoe, boze blikken… – en het woord alleen al roept ook geen blije gevoelens op maar eerder emoties als boosheid en frustratie. Om deze koe bij de horens te vatten, heeft Jannie als eerste, verrassend genoeg, een heel ander uitgangspunt. “Een conflict is niets anders dan een verschil van betekenis,” zegt zij. Dat is in wezen eigenlijk alles. Daarbij geeft ze het volgende voorbeeld: onze haardracht is verschillend. Dat heeft geen betekenis totdat we besluiten te gaan synchroon zwemmen. Dan moet je iets met die verschillen. In wezen gaat het bij conflicthantering over het praten over die verschillen zodat er een beter fundament komt voor samenwerking. Dat is dus iets anders dan een geëscaleerd conflict.

Nog zo’n verandering van perspectief: “je hebt meer lef nodig om je in het gezichtspunt van de ander te verdiepen dan om je dood te vechten terwijl je je gelijk wilt bewijzen.” Meestal stellen mensen toegeven in een conflict gelijk aan gezichtsverlies leiden. Vervolgens stellen ze alles in het werk om dat te voorkomen. Daarmee verlies je dus volledig uit het oog welke impact je hebt op de ander, maar ook op datgene wat je wilde bereiken.

Beide perspectieven onderschrijf ik volledig vanuit mijn ervaring in het werken met weerstand in organisaties met behulp van de Japanse krijgskunst Aikido. Wat wij conflict noemen, is inderdaad niets anders dan een verschil in perspectief waarbij minstens een van de betrokken partijen zo uit balans is geraakt, dat hij vervalt in automatische patronen van vechten of vluchten. Kortom, hij ervaart het verschil als weerstand waarbij hij denkt dat hij zichzelf moet gaan verdedigen Dit vechten en vluchten kost veel energie en levert vaak niet het beoogde doel op.
Jannie is realistisch genoeg om te erkennen dat de wereld niet verandert door één workshop, maar de gelegenheid om ons perspectief te veranderen met betrekking tot een lastig thema als conflicten is een zeer waardevolle tijdsbesteding.

Het nut van conflicten

“Wat is er dan zo nuttig aan conflicten?” vraag ik vervolgens. En hier zit de crux. Om dingen te verbeteren, om tot verdieping te komen, om überhaupt tot innovatie te komen, is het cruciaal om verschillen niet uit de weg te gaan en om dus elkaar niet alleen maar te bevestigen. Echter, als dit vervalt in koste wat kost je gelijk halen en elkaar daarbij beschadigen, is er absoluut geen sprake van innovatie en verbetering. De kunst is om, zelfs als het er stevig aan toe gaat, op een constructieve manier om te gaan met die verschillende waarheden.
Dat vraagt zelfonderzoek en compassie. Als het schuurt, is het heel verleidelijk om de verbinding te verbreken. Juist dan zicht blijven houden op het effect van jouw stijl en die van anderen op jou en meerdere stijlen kunnen hanteren, is van essentieel belang. Iedereen heeft een voorkeursstijl. Wanneer je met wat zelfonderzoek zicht hebt op die stijl, op hoe je struikelblokken gebruikt, waar je van in paniek raakt en waar dat niet effectief is, kun je ook gaan oefenen met andere stijlen. Het gaat dus niet zozeer over goed of fout, maar over het uitbreiden van je arsenaal aan mogelijkheden met als centrale vraag: “Wat gaat voor mij werken?”.

Waarom ‘werken met conflicten’?

Hoe is Jannie eigenlijk zo geïntrigeerd geraakt door het werken met conflicten? Ze vertelt me dat ze in haar eerste baan, net van school, bij een schoolbegeleidingsdienst is gaan werken. Ze was verbijsterd over wat ze daar zag aan conflicthantering. Het ergste was een bijeenkomst waarbij iemand een asbak naar een ander gooide. Niemand deed iets of reageerde. Ze vroeg zich af hoe het kan dat mensen in een geciviliseerde omgeving waar het opvoeden van jonge mensen de doelstelling is zo diep in het conflict gezogen raken dat ze hun eigen normen overschrijden, anderen schaden en zelfs zover gaan dat het slecht is voor henzelf. Ook in corporate omgevingen, zoals bij banken waar veel hoogopgeleide mensen werken, wordt soms op onethische manier druk op elkaar uitgeoefend door middel van het inzetten van charme, subtiele dreigementen of chantage.

Even advocaat van de duivel spelen: “gaat het er dan vooral om dat mensen een trukendoos opbouwen om nog beter hun zin te krijgen door die stijlen te leren hanteren?” vraag ik aan Jannie. Zij maakt vervolgens de vergelijking met een hamer. Als je iemand een hamer geeft, kan hij ermee doen waarvoor de hamer bedoeld is of hij kan er iemand de hersens mee in slaan. Kortom, de intentie achter de inzet van een conflictstijl, is wat de grootste impact heeft op de uitkomst.

‘It takes two to tango’

Jannie geeft aan dat je juist heel veel plezier kunt halen uit het feit dat je op een goede manier een onderwerp met iemand hebt aangepakt en openlijk hebt besproken wat jouw belang is. “It takes two to tango”. Weten wanneer je de ander ook ruimte moet geven om zijn stuk in te vullen en de bereidheid hebben je dus te laten beïnvloeden geeft zo veel meer mogelijkheden.

Dit is ook mijn ervaring. Zodra mensen in een oefening ervaren dat ze zich kunnen laten beïnvloeden zonder zichzelf te hoeven opgeven en dat ze vervolgens de ander kunnen beïnvloeden op een veel prettigere manier dan doorduwen, raken ze enthousiast. Ik ben heel nieuwsgierig naar Jannie’s workshop en raad iedereen aan zich op te geven. It takes two to tango.

Tot slot wil ik hier graag een quote delen die voor mij de essentie weergeeft van die bereidheid je te laten beïnvloeden die Jannie aangeeft als een van de sleutels tot goede conflicthantering.

‘The majority of people think looking at a situation from another’s point of view is a weakness – the exact opposite is true.’
- George Leonard, Sensei

Meld je hier aan voor de workshop: Nut & noodzaak van conflicten.


Anita Paalvast is een internationale trainer en coach. In Aikido@Work combineert Anita haar ervaring in het bedrijfsleven met haar jarenlange ervaring en training op de aikidomat. Zij brengt hiermee haar passie en visie tot leven dat de universele principes en de levensfilosofie achter het aikido zeer bruikbaar zijn in andere contexten.
In haar werk geeft ze mensen in organisaties de mogelijkheid om via ervaringsleer op een veilige en verrassende manier te werken met de meest voorkomende uitdagingen waar professionals voor staan in hun dagelijkse werk: communicatie, samenwerking, verandering en leiderschap.

Comments are closed.

Top